Vườn quốc gia Phước Bình điểm đến hấp dẫn trong tương lai

Nằm ở phía tây bắc tỉnh Ninh Thuận cách thành phố Phan Rang-Tháp Chàm khoảng 70 km. Nằm ở độ cao từ 300m đến 2000m so với mực nước biển trên sườn đông của cao nguyên Đà Lạt. Vườn quốc gia Phước Bình chứa đựng một giá trị cao về cảnh quan tự nhiên, đa dạng sinh học. Theo thống kê đến nay có 14 kiểu rừng (6 kiểu rừng chính và 8 kiểu rừng phụ); 327 loài động vật (trong đó có 65 loài quí hiếm) và 1.225 loài thực vật (trong đó có 75 loài quí hiếm). Vườn quốc gia Phước Bình là một nơi có số lượng quần thể bò Tót và Nai lớn nhất trong các khu bảo vệ của Việt Nam (Đỗ Tước, 2007). Mặt khác, tài nguyên rừng của Vườn quốc gia Phước Bình còn là vùng đầu nguồn sông Cái, là con sông lớn nhất tỉnh Ninh Thuận, cung cấp nguồn nước thủy lợi và sinh hoạt cho vùng hạ lưu một trong những vùng khô hạn nhất Việt Nam. Đây là nơi sinh sống của cộng đồng hai dân tộc Raglai và Churu và là căn cứ cách mạng của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước nên nơi đây còn lưu giữ nhiều di tích lịch sử, cách mạng, văn hóa và danh lam thắng cảnh.

Với khí hậu có nhiệt độ trung bình 240 C và giáp ranh với VQG Bidoup- Núi Bà của tỉnh Lâm Đồng, nên hầu như VQG Phước Bình có khí hậu mát mẻ quanh năm thích hợp cho việc phát triển loại hình du lịch nghỉ dưỡng. Tới đây du khách vừa được tận hưởng khí hậu mát mẻ vừa tận hưởng không khí trong lành xanh mướt giữa rừng núi.
Đa dạng hệ sinh thái; hệ động vật, thực vật
Vườn quốc gia Phước Bình có đủ các kiểu rừng từ rừng khô hạn đến rừng thường xanh mưa ẩm. Sự chuyển tiếp giữa các kiểu rừng là nơi thể hiện độc đáo cảnh quan thiên nhiên, thích hợp cho hoạt động tham quan du lịch, nghiên cứu khoa học. Dựa trên phương pháp phân loại thảm thực vật của Thái Văn Trừng (1998), VQG có 14 kiểu và kiểu phụ thảm thực vật. Điều này cho thấy, đây là một trong những VQG có kiểu thảm thực vật đa dạng ở Việt Nam.
Các kiểu rừng chính tại VQG Phước Bình:
+ Kiểu rừng kín thường xanh chủ yếu cây lá rộng á nhiệt đới núi thấp.
+ Kiểu rừng kín thường xanh hỗn giao cây lá rộng lá kim á nhiệt đới núi thấp
+ Kiểu rừng thường xanh chủ yếu cây lá kim á nhiệt đới núi thấp.
+ Kiểu rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới.
+ Kiểu rừng thưa lá rộng hơi khô nhiệt đới.
+ Kiểu rừng thưa chủ yếu cây lá kim nhiệt đới.
Bò tót
Ngoài ra, VQG Phước Bình có độ đa dạng sinh học cao. Theo kết quả điều tra đến nay có 327 loài động vật (trong đó có 65 loài quí hiếm) và 1.321 loài thực vật (trong đó có 75 loài quí hiếm), là nơi có số lượng quần thể Bò tót và Nai lớn nhất trong các khu bảo vệ của Việt Nam (Đỗ Tước. 2007).
Tài nguyên cảnh quan
Trong VQG có hệ thống sông, suối (Sông Cái, suối Gia Nhông, suối Gia Non, suối Đa Mây) có nhiều gềnh thác, cảnh quan phù hợp tổ chức các hoạt động du lịch dã ngoại, thả bè. Một số cảnh quan nổi bật như: thác đá bàn, thác ba tầng, thác Hầm xe lửa, thác Đá đen, sông Cái.
Văn hóa Dân tộc bản địa
Raglay và ChuRu là hai dân tộc bản địa hiện đang sống trong lâm phần VQG Phước Bình (chiếm 94% dân số toàn xã). (Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Phước Bình 2012).
Với những nét bản sắc văn hóa xã hội đặc trưng như chế độ mẫu hệ, ở nhà sàn, đánh Mã la, đàn Đá, hát sử thi, các điệu múa, đặc biệt cây đàn Chapi của đồng bào Raglay độc đáo ở chỗ khi nghệ nhân đàn lên ta nghe như có suối chảy róc rách như có tiếng đàn Tơ Rưng, nghe kỹ như là đàn đá, nhắm mắt lại ta mường tượng như 8, 9 thanh niên đang chơi Mã La vậy.
Đàn Chapi
Ngoài ra, với nguồn kinh nghiệm và kiến thức đa dạng về rừng từ lâu đời của người dân sẽ là tư liệu quý giá cho những du khách ham thích tìm hiểu văn hóa - xã hội, cách thức sử dụng các cây thuốc và các cây ăn được từ rừng cùng với kiến thức khoa học về tài nguyên rừng nơi đây.
Di tích lịch sử
Trong ranh giới Vườn quốc gia có di tích lịch sử trong thời kỳ chiến tranh là trận địa đá Pi Năng Tắc. Tại khu vực này, dân quân du kích xã Phước Bình do anh hùng Pinăng Tắc chỉ huy đã tổ chức trận địa đá phục kích tiêu diệt hơn 100 tên địch vào ngày 10/08/1961. Ngoài ra, nằm sâu trong những cánh rừng VQG còn có di tích các chiến khu từ B1-B6, đây là nơi để bộ đội ta ẩn náu và nơi đồng bào sản xuất lương thực phục vụ cho bộ đội kháng chiến.
Với những đặc điểm riêng về đa dạng sinh học cũng như con người ở đây, VQG Phước Bình là điểm đến lý tưởng cho du khách, những người yêu thiên nhiên, quan tâm tìm hiểu văn hóa cộng đồng. Tuy nhiên, do điều kiện giao thông đi lại còn khó khăn, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực của Vườn còn hạn chế nên trong thời gian qua mới hình thành được một số loại hình và các tuyến du lịch nhất định:
Các loại hình du lịch
- Du lịch mạo hiểm: đi xuyên VQG khám phá các kiểu rừng, thả bè trên sông Cái.
- Du lịch thăm quan: cảnh quang thiên nhiên, di tích lịch sử.
- Du lịch Sinh thái kết hợp với giao lưu tìm hiểu bản sắc văn hóa người dân bản địa.
Các tuyến và chương trình du lịch
- Tuyến du lịch mạo hiểm thả bè trên sông Cái.
- Tuyến leo núi mạo hiểm: Suối Đa Mây – Núi Gia Rích (1926m) – đến VQG Bi Doup - Núi Bà (Lâm Đồng), (khám phá sự chuyển tiếp độc đáo giữa các kiểu rừng)
- Tuyến kết hợp giữa du lịch mạo hiểm và thăm quan bản sắc dân tộc của người RagLay, người Chu Ru.
- Tuyến du lịch mạo hiểm quan sát các loài động thực vật quí hiếm theo các tuyến tuần tra và các chòi quan sát.
- Tham quan di tích lịch sử trận địa đá Pi Năng Tắc
- Đi xe đạp địa hình trên con đường nhựa uốn lượn, hai bên đường là những cánh rừng nguyên sinh với nhiều cây gỗ lớn quý hiếm trải dài theo những dãy núi trùng điệp.
- Cắm trại dọc suối Gia Nhông, thác Ba tầng, câu cá, tắm suối.
Định hướng phát triển du lịch sinh thái VQG Phước Bình
VQG Phước Bình có tiềm năng du lịch phong phú với nhiều loài động - thực vật quí hiếm, cảnh quan thiên nhiên hấp dẫn và bản sắc văn hóa đồng bào dân tộc Raglai và Chu Ru. Với những tiềm năng như vậy, VQG rất thuận lợi để phát triển nhiều loại hình du lịch sinh thái, đặc biệt VQG Phước Bình đang ngày càng hướng đến du lịch sinh thái bền vững:
- Hoạt động du lịch sinh thái gắn với việc bảo vệ, gìn giữ tài nguyên thiên nhiên, đa dạng sinh học, môi trường và văn hóa đặc sắc người dân tộc bản địa.
- Phát triển làng nghề thủ công truyền thống tạo thu nhập cho người dân, là điểm tham quan cho du khách và mua những sản phẩm làm quà lưu niệm, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống.
- Phát triển các sản phẩm du lịch, tour tuyến phù hợp với nhiều đối tượng khách du lịch. Việc phát triển các sản phẩm cũng như chương trình du lịch phong phú cho nhiều đối tượng du khách vừa phát huy hết tiềm năng du lịch của VQG và thu hút nhiều nguồn khách với các nhu cầu khác nhau liên quan đến du lịch sinh thái.
- Phát triển cơ sở hạ tầng, giao thông đi lại và nâng cao chất lượng dịch vụ.
- Tăng cường quảng bá du lịch bằng nhiều hình thức: công nghệ thông tin, kết nối với các VQG khác hay các trung tâm du lịch, công ty du lịch….
- Kêu gọi đầu tư, liên kết hợp tác phát triển du lịch VQG Phước Bình.
- Xây dựng thương hiệu du lịch sinh thái VQG Phước Bình: tạo ra những sản phẩm đặc trưng và xây dựng thương hiệu riêng của VQG nhằm thu hút khách du lịch và phát triển DLST một cách chuyên nghiệp hơn.
Đề xuất đầu tư phát triển DLST Vườn Quốc gia Phước Bình
Với tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển du lịch sinh thái bền vững. Để xây dựng Vườn quốc gia Phước Bình là điểm đến hấp dẫn trong tương lai. Vườn quốc gia Phước Bình đề nghị các cấp, các ngành quan tâm, tạo điều kiện hỗ trợ một số nội dung sau:
- Đầu tư cơ sở hạ tầng, giao thông đi lại đến Vườn Quốc Gia Phước Bình được thuận lợi.
- Hỗ trợ quảng bá giới thiệu VQG Phước Bình như điểm đến du lịch sinh thái lý tưởng cho du khách; nghiên cứu khoa học và xã hội học cho các chuyên gia; môi trường thực tập cho sinh viên.
- Liên doanh, liên kết với Vườn quốc gia Phước Bình để đầu tư và phát triển các loại hình du dịch sinh thái.
- Đào tạo đội ngũ cán bộ ngày càng chuyên nghiệp hơn trong công tác du lịch sinh thái kết hợp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
Tóm lại: Ninh Thuận có lợi thế là một tỉnh có 2 VQG được công nhận là VQG Núi Chúa và VQG Phước Bình. Sự khác biệt từ vùng rừng ven biển lên rừng cao nguyên cho thấy một sự đa dạng và phong phú của thực vật ở đây. Sẽ là sự lựa chọn đa dạng cho những du khách muốn tìm hiểu cây rừng và thiên nhiên. Với giá trị tiềm năng du lịch sinh thái hiện có của VQG Phước Bình nếu được đầu tư một cách quy mô và đồng bộ gắn với các chiến lược đầu tư phát triển của tỉnh chắc chắn VQG Phước Bình sẽ trở thành một điểm đến du lịch sinh thái hấp dẫn trong tương lai không xa./.